Van Ibiza naar Formentera met een privécatamaran in oktober

Wat die dag eigenlijk is

Strip de brochuretaal eraf en een dag op een privécatamaran is simpel: je huurt een hele boot met een schipper, steekt tien tot twaalf zeemijl open water over, brengt het grootste deel van de dag voor anker door bij de noordwestelijke zandbank van Formentera, gaat aan land als je dat wilt, en komt terug met de zon in je rug. Niemand verkoopt je een stoel naast een vreemde. De Baleaarse regels beperken een privécharter tot twaalf gasten plus schipper en bemanning, en dat is het nuttigste weetje over dit format: het past comfortabel een gezin of een groep vrienden, maar geen touringcar vol toeristen — dus probeer niet twee groepen op één boot te proppen.

Het zeilen zelf is eerlijk maar niet spectaculair. Op de motor duurt de overtocht ongeveer een uur. Met genoeg bries om de motoren uit te zetten kan het twee uur worden, en in oktober krijg je vaak precies dat: een bruikbare noordenwind in de ochtend die van de heenreis een echte oversteek maakt in plaats van een transportje. Cruisecatamarans zijn stabiel en hebben weinig diepgang, en dat is belangrijk, want de goede ankerplaatsen hier liggen in twee tot drie meter water boven helder zand.

Vertrekken uit Marina Botafoch

Bijna elke privédag naar Formentera begint bij Marina Botafoch (Puerto de Ibiza, aan de overkant van het water tegenover de oude stad), waar de chartervloot haar pontons heeft. Je mag er gratis rondlopen en het is de moeite waard, ook als je niet gaat zeilen, maar aan boord gaan gebeurt alleen op afspraak — je krijgt een steigernummer en een tijd, en de bemanning wacht je op bij het hek.

Dagcharters voor een hele boot kosten hier ruwweg €1.200 tot €3.500, afhankelijk van de grootte en leeftijd van de catamaran, de bemanning en de datum. De boekbare optie die aan deze pagina is gekoppeld, staat vermeld vanaf 3.383 USD per persoon, dus lees goed wat een gegeven prijs precies omvat voordat je hem met iets anders vergelijkt: brandstof, schipper, eten en drinken en ligplaatskosten zijn allemaal variabelen, en op een privéboot is het verschil tussen een opgegeven prijs per persoon en een prijs voor de hele boot gewoon rekenwerk over hoeveel van jullie komen opdagen.

Vraag om een ochtendslot. Als je tussen 09.30 en 10.30 uit Botafoch vertrekt, krijg je onderweg het zicht op Dalt Vila — de eerste foto van de dag, en voor de meeste mensen de enige die ze bewaren — en lig je al bij de zandbank voordat de lunchtenders in beweging komen. Bouw je een langer verblijf rond het uitstapje, dan zijn de hotels aan de haven de voor de hand liggende uitvalsbasis; onze hotelzoeker voor Ibiza bestrijkt die kant van het water, en de bredere Ibiza-gids heeft de rest van het eiland.

De zandbank en het zeegras

Platja de ses Illetes (Natuurpark Ses Salines, de noordpunt van Formentera) is de reden dat het uitstapje bestaat. Het is een openbaar strand — geen deurbeleid, geen toegangspoort vanaf het water — en in het hoogseizoen ligt het er vol met een absurd aantal boten. In oktober wordt het duidelijk rustiger, en dat geldt ook voor de service: de strandbedverhuurders lopen met het seizoen af, dus neem je eigen schaduw mee en reken op minder bemande opties dan de foto's suggereren. Toegangsheffingen in het natuurpark gelden alleen in de beperkte zomermaanden en alleen voor voertuigen, wat voor jou als je over zee aankomt niet uitmaakt.

De valkuil zit onder je voeten. De zeebodem hier is beschermd posidonia-grasland, ankeren erop is verboden, en in de loop van 2026 varen controlebootjes uit om dat te handhaven. Een goede schipper laat het anker vallen op duidelijk gemarkeerd zand of pakt een gereserveerde boei, en zal nee zeggen tegen het mooi uitziende plekje waar je naar wijst. Als je schipper zijn schouders ophaalt en maar ergens ankert, is dat een slecht teken voor al het andere aan boord.

Het tweede waar een schipper op let, is de Tramuntana. Wanneer de noordenwind Illetes hobbelig en onaangenaam maakt, is de zet om te verkassen naar Platja de Llevant (oostkant van dezelfde zandbank, Formentera), een breed open strand met bijna geen voorzieningen — goed voor een groep die ruimte wil in plaats van service, slecht als je op een strandbar had gerekend. In oktober bepaalt de wind echt aan welke kant van de zandbank je je dag doorbrengt, dus beschouw de route als een plan en niet als een belofte.

S'Espalmador en het einde van de modderbaden

Ten noorden van Illetes ligt S'Espalmador (onbewoond eiland, Natuurpark Ses Salines), alleen bereikbaar met een privéboot — er gaat geen veerboot — en dat is precies waarom een gecharterde groep er wel komt en de dagjestoeristen niet. Het boeienveld heeft eenenvijftig boeien met een kleurcode per bootlengte, en die moeten vooraf gereserveerd worden, dus deze stop is een beslissing die je schipper de dag ervoor neemt, niet iets wat je midden in de ochtend even aanvraagt.

Eén mythe moet op papier worden doorgeprikt. De modderbaden zijn verboden. Het eiland ligt binnen het natuurpark, de poelen zijn niet toegankelijk om in te baden, en de enige juiste manier om ze nu te zien is vanaf het houten vlonderpad. Tal van oudere gidsen en heel wat sociale media laten nog steeds mensen erin liggen rollen; die foto's zijn of oud of illegaal. Aan land gaan op het eiland zelf is gratis, en de wandeling naar de lagune en het strand aan de overkant is het rustigste halfuurtje van de dag.

Lunchen binnen tendervlucht

De twee serieuze adressen liggen op Illetes zelf, beide gebouwd rond aankomst over zee. Juan y Andrea (Platja de ses Illetes, Formentera) staat er al sinds 1971 en is nog altijd het bekendste restaurant van het eiland. Het vaart zijn eigen tender uit op VHF-kanaal 74 en haalt je op van je voor anker liggende catamaran, wat een echte service is en geen gimmick. Dat is ook waarom het lunchslot al lang door andere boten bezet is voordat je eraan denkt om te vragen: reserveer vooraf, want zonder reservering is het een gok. Reken op een flinke rekening — kreeft en hele vis worden per gewicht geprijsd — en weet dat het een lunch- en namiddagadres is, geen dinerplek.

Een paar honderd meter verderop is Es Molí de Sal (Platja de ses Illetes, Formentera) het meer ingetogen alternatief: anker voor de deur, ze komen je ophalen, reserveren gaat online. Dezelfde prijsklasse, met rijstgerechten en hele vis aan de prijzen van de Formentera-strandboulevard. De waarschuwing over de timing is deze maand belangrijk — het sluit voor het seizoen 2026 op 16 oktober, dus een charter eind oktober mist het volledig.

Wil je iets luchters en iets vriendelijkers voor een tafel vol vrienden, dan is Beso Beach Formentera (Cavall d'en Borràs, net voor Illetes) open van mei tot oktober met dagelijkse service vanaf het begin van de middag, waardoor het een van de weinige beachclubs is die in dit venster nog open zijn. De keuken draait om paella, groepsreserveringen zijn heel gewoon, en reserveren via telefoon of website is sterk aan te raden. Strandbedden kosten extra bovenop het eten.

Aan land in La Savina

Wil de groep voor de middag wielen, dan is het landingspunt Port de la Savina (Marina de Formentera, noordkust), waar de balies voor scooter-, fiets- en elektrische-autoverhuur vlak op de kade staan. Aan land gaan met de tender is gratis; de catamaran hier afmeren is duur in het seizoen; een scooter huren kost ongeveer €30 tot €50 per dag. Wees realistisch over wat je zult zien: de haven is tot en met 2026 in verbouwing, met de modernisering van de ro-ro-oprit en een nieuwe havenconcessie van zestien jaar in uitvoering, dus je stapt aan land tegen bouwschotten in plaats van op een ansichtkaartkade.

Fietsen zijn de betere keuze voor een korte middag. Het land achter de haven is vlak, de weggetjes zijn rustig in oktober, en het ritje van tien minuten landinwaarts naar de oude wijk van het eiland is een van de mooiste stukken weg hier. Scooters zijn alleen zinvol als je het verre einde van het eiland wilt halen en terug wilt zijn voordat de boot moet vertrekken.

Landinwaarts in een middag

Sant Francesc Xavier (de oude wijk van Formentera, tien minuten van La Savina) is de eerste stop en de realitycheck. De cafés aan het plein slikken een groep makkelijk buiten de lunchpiek, koffie en een hapje kost €5 tot €20, en de kerk uit de jaren 1720–30 vertelt je wat het eiland vroeger was: versterkt gebouwd tegen roofovervallers, met een kijkgat in de deur om door te schieten.

Twee deuren van die geschiedenis vandaan ligt het Museu d'Etnografia de Formentera (Sant Francesc Xavier), gratis en piepklein — een handvol kamers over zout, visserij en zelfvoorzienende landbouw, en de enige binnenstop die verklaart wat je de hele dag hebt gezien. Ben je met meer dan ongeveer acht, ga dan in ploegen. Het houdt korte ambtenarentijden aan, ochtenden en doordeweeks met beperkte vrijdagavonden, dus check het voordat je er een middag omheen bouwt.

Helemaal aan de oostkant is Far de la Mola (La Mola-plateau, Formentera) het beste goedkope uitzicht van het eiland en inmiddels een echte attractie in plaats van een fotostop: de vuurtoren is een culturele ruimte geworden met zesenvijftig geschonken werken van kunstenaars die aan het eiland verbonden zijn. De entree is €4,50 algemeen, €2,50 voor studenten en gepensioneerden, gratis voor onder-18's en bewoners. Op maandag is het gesloten, en de expositieruimtes zijn klein genoeg dat een grote groep zich moet opsplitsen en in golven naar binnen moet.

De andere vuurtoren, Far de Cap de Barbaria (zuidelijke kaap, Formentera), is onbemand en gratis, en het is de cinematische — hij is verbonden met Sex and Lucía. De aanrijroute is een smalle weg met een klein parkeerterrein, en de wandeling over de kaap is boomloos en zelfs nu heet, dus doe dat laat in de middag in plaats van rond het middaguur.

Voor het eerlijke tegenwicht van alles hierboven is Es Caló de Sant Agustí (noordkust onder La Mola) een werkende vissershaven waar de escars — de stenen droogdokken — in 2002 tot cultureel erfgoed werden verklaard en nog steeds in gebruik zijn. Het is oprecht klein: de restaurants aan de haven nemen met vooraankondiging een groep aan, en de baai zelf is krap voor een groot gezelschap.

Zonsondergang op de terugweg

De standaardmanoeuvre naar huis is afzakken langs de westkant en ankeren voor Cala Saona (westkust, Formentera), de enige echte zandbaai tussen de kliffen daar en de voor de hand liggende stop aan de zonsondergangskant. Het is gratis, er is ruimte voor een bootfeest, en het rode gesteente tegen het water is de kleur die mensen zich daadwerkelijk herinneren van de dag. De service van ligbedden en restaurants is seizoensgebonden, dus een groep eind oktober moet rekenen op minder bemande opties.

Als je wielen hebt gehuurd en aan wal blijft tot de laatste tender, houden twee plekken aan de Migjorn-weg stand in oktober. Blue Bar Formentera (Migjorn, zuidkust) is ongeveer van maart tot november open en is het al lang bestaande chill-outinstituut in plaats van een volumebar; de zonsondergangsservice loopt in een vast vroeg-avondslot en stroomt vol vanaf ongeveer 19:00, en reserveren is nu veel minder belangrijk dan midden in de zomer. Verderop aan de La Mola-weg bij kilometer 11 ligt Chiringuito KM11 (Migjorn, zuidkust), de correcte huidige naam voor het kioskje dat reisgidsen nog als de Pirata Bus vermelden — hetzelfde personeel, dezelfde sjofele charme, sinds augustus 2024 onder een nieuw uithangbord. Het is alleen zonder reservering: tapbier rond €3,50, een mojito €12, broodjes €7,50 tot €8,50, en het draait op een schema van vrijdag tot zondag door tot in de winter.

Hoe lang het duurt en wanneer je vertrekt

Reken op de hele dag — ongeveer zeven uur van instappen tot weer voet aan de ponton zetten. Een werkbare invulling voor oktober: instappen om 09:30, oversteken onder zeil als de wind het toelaat, om 11:00 ankeren voor Illetes, zwemmen voordat de tenders druk worden, lunchen om 13:30, begin van de middag aan wal of oversteken naar S'Espalmador, en rond 17:30 vanaf de westkust terugvaren zodat je het laatste stuk niet in het donker aflegt. De zonsondergang valt deze maand vroeg genoeg dat een ambitieuze rondrit over het eiland en een ankerplaats bij zonsondergang er niet beide in passen; kies er één.

Over boeken: de bijgevoegde boekbare optie loopt zeven dagen per week, van maandag tot en met zondag, dus de dag van de week is niet de beperking — het weer en de restauratietafels wel. Reserveer je lunch en eventuele meerboei voordat je uitvaart, want dat zijn de twee dingen die je niet vanaf het water kunt regelen.

Is het de moeite waard in oktober

Voor de juiste groep wel, en nu meer dan in augustus. Het tegenargument is simpel: dit is een dag van vier cijfers, hoe je er ook voor betaalt, er bestaat geen versie van een privéboot met een kaartje aan de deur, en als de Tramuntana opsteekt, breng je de dag door aan de beschutte kant van een zandbank in plaats van op de zandbank uit de foto's. Het weerrisico in oktober is reëel en eerlijke aanbieders zullen je dat ook zeggen.

Het argument vóór is de uitdunning. Minder boten op het zand, water dat nog warm genoeg is om er zonder nadenken in te springen, geen gevecht om een boei, en een schipper die de tijd heeft om daadwerkelijk te zeilen in plaats van in de rij te staan. Het format past bij een gezin dat een dag zonder logistiek wil, of bij zes tot twaalf vrienden die liever één boot delen dan twaalf plaatsen boeken op iets drukbezets. Voor koppels is het in pure waardetermen minder geschikt — je betaalt voor een boot, niet voor een stoel. De boekbare tochten hier hebben 180 reizigersreviews, waarvan de best beoordeelde 5,0 van de 5 haalt uit die 180 reviews, wat je vertelt dat het format levert wanneer de dag volgens plan verloopt.

Beste reistijd

Binnen oktober is de eerste helft de betere helft. Vóór 16 oktober zijn beide toprestaurants nog open; na die datum is Es Molí de Sal gesloten voor het seizoen en vernauwen de lunchopties in Illetes zich tot één serieuze zaak plus de beachclub. De watertemperatuur houdt stand gedurende de hele maand en de luchttemperatuur is aangenaam om de kapen te bewandelen in plaats van genadeloos.

Over de dag heen zijn ochtenden rustiger en helderder; in de middag komt er meer bries, wat goed is om te zeilen en slechter voor het zwemplatform. Over de week heen verandert er niets op het water, maar op maandag sluit Far de la Mola en de korte openingstijden van het museum midden in de week sluiten een los middagplan uit — dus als de twee indoorstops van het eiland belangrijk voor je zijn, vaar dan midden in de week en ga vroeg aan wal.

Praktische tips

Naar de boot. Marina Botafoch is een korte taxirit vanaf Ibiza-stad of een wandeling rond de haven vanaf de kant van de oude stad. Kom vijftien minuten van tevoren; een charter vertrekt op zijn tijdslot.

Contant geld. Kaart werkt bij de restaurants, de vuurtorententoonstelling en de verhuurdesks. Neem toch €40 tot €60 in kleine briefjes mee — kioskbars, fooi voor de tender en het incidentele kioskje aan de kade gaan makkelijker met cash.

Wat je meeneemt. Een zachte tas, geen harde koffer. Rifveilige zonnebrand, een lichte winddichte laag voor de terugweg, sneakers of sandalen waarin je het Barbaria-pad kunt lopen, en een handdoek als de boot er geen levert — vraag het, want veel boten doen dat wel.

Budget. Hele-boot dagcharters vanaf ongeveer €1.200 tot €3.500; de hier bijgevoegde boekbare optie staat vanaf 3.383 USD per persoon. Daarbovenop: lunch tegen €€€€-tarieven als je een van beide restaurants in Illetes kiest, meerboeikosten naar bootgrootte bij S'Espalmador, €4,50 voor de vuurtorententoonstelling, en €30 tot €50 per dag als je een scooter huurt bij La Savina.

Regels die je kent voordat je aan boord gaat. Niet ankeren op posidonia, niet baden in de poelen van S'Espalmador, maximaal twaalf gasten plus bemanning, en boeien bij S'Espalmador alleen op voorafgaande reservering. Alle vier zijn de verantwoordelijkheid van je schipper en bij alle vier is het de moeite waard te checken of hij ze serieus neemt.